प्रदुशण नियंत्रण उद्देग म्हणून सांडपाणी शुध्दीकरण प्रकल्पाचें सगळ्यांत म्हत्वाचें काम म्हळ्यार उदकाचो प्रवाह मानकांक पावता हाची खात्री करप. पूण चडांत चड खर डिस्चार्ज मानकांक लागून आनी पर्यावरण संरक्षण निरिक्षकांची आक्रमकता हाका लागून सांडपाणी शुध्दीकरण प्रकल्पाचेर व्हड कार्यकारी दबाव आयला. खरेंच उदक भायर काडप कठीण जावपाक लागलां.
लेखकाच्या निरिक्षणा प्रमाण उदकाच्या स्त्रावाच्या मानका मेरेन पावपाक अडचणीचें प्रत्यक्ष कारण म्हळ्यार म्हज्या देशांतल्या सांडपाणी कारखान्यांत सादारणपणान तीन दुश्ट मंडळां आसतात.
पयलें म्हळ्यार उण्या गाळाची क्रियाशीलता (MLVSS/MLSS) आनी चड गाळाची सांद्रताय हांचें दुश्ट मंडळ; दुसरें म्हळ्यार फॉस्फरस काडपाच्या रसायनांचें प्रमाण जितलें व्हडलें आसतलें तितलें चड गाळ तयार जाता हाचें दुश्ट मंडळ; तिसरो दीर्घकाळ सांडपाणी शुध्दीकरण प्लांट ओव्हरलोड ऑपरेशन, उपकरणां ओव्हरहाल करूंक मेळनात, वर्सभर दुयेंसां घेवन चलता, जाका लागून सांडपाणी उपचार क्षमता उणी जावपाचें दुश्ट मंडळ तयार जाता.
#1
गाळाची उणी क्रिया आनी गाळाची चड सांद्रताय हें दुश्ट मंडळ
प्राध्यापक वांग होंगचेन हांणी 467 सांडपाणी प्रकल्पांचेर संशोधन केलां. गाळाच्या क्रियाशीलतेचो आनी गाळाच्या सांद्रतायेचो डेटा पळोवया: ह्या 467 सांडपाणी प्लांटांतल्या 61% सांडपाणी उपचार प्रकल्पांत एमएलव्हीएसएस/एमएलएसएस 0.5 परस उणो आसा, सुमार 30 % उपचार प्रकल्पांत एमएलव्हीएसएस/एमएलएसएस 0.4 परस सकयल आसा.
सांडपाणी शुध्दीकरण प्रकल्पांतल्या २/३ गाळाची सांद्रताय ४००० मिग्रॅ/लीटर परस चड आसता, सांडपाणी शुध्दीकरण प्रकल्पांतल्या १/३ गाळाची सांद्रताय ६००० मिग्रॅ/लीटर परस चड आसता आनी २० सांडपाणी शुध्दीकरण प्रकल्पांतली गाळाची सांद्रताय १०००० मिग्रॅ/लीटर परस चड आसता.
वयल्या परिस्थितीचे परिणाम कितें जातात (गाळाची क्रिया उणी, गाळाची सांद्रताय चड)? सत्याचें विश्लेशण करपी तंत्रीक लेख आमी खूब पळयल्यात तरी साद्या उतरांनी ताचो एक परिणाम म्हळ्यार उदकाचें उत्पादन मानका परस चड जाता.
हें दोन बाबतींतल्यान स्पश्ट करूं येता. एके वटेन गाळाची सांद्रताय चड जाले उपरांत गाळाचें निक्षेप टाळपाखातीर वातन वाडोवप गरजेचें आसता. वातनीकरणाचें प्रमाण वाडयल्यार वीज वापर वाडटलोच, पूण जैविक विभागूय वाडटलो. विरगळिल्ल्या ऑक्सिजनाची वाड जाल्ल्यान डिनायट्रीफिकेशनाक लागपी कार्बन स्त्रोत काडून उडयतले, जाचो जैविक प्रणालीच्या डिनायट्रीकरण आनी फॉस्फरस काडपाच्या परिणामाचेर थेट परिणाम जातलो आनी ताका लागून एन आनी पी चड प्रमाणांत मेळटले.
दुसरे वटेन गाळाची चड सांद्रताय आशिल्ल्यान गाळ-उदकाचो संपर्क वाडटा आनी दुय्यम गाळ टांकयेच्या प्रवाहाक लागून गाळ सहजपणान वता, जाका लागून एक तर प्रगत उपचार एकक आडावप जातलो वा निर्वाह सीओडी आनी एसएस मानका परस चड आसतलो.
परिणामां विशीं उलयल्या उपरांत चडशा सांडपाणी प्लांटांनी गाळाची क्रिया उणी आनी गाळाची सांद्रताय चड जावपाची समस्या कित्याक आसता हाचेर उलोवया.
खरें म्हणल्यार गाळाची सांद्रताय चड जावपाचें कारण म्हळ्यार गाळाची क्रिया उणी. गाळाची क्रिया उणी आशिल्ल्यान उपचाराचो परिणाम सुदारपाखातीर गाळाची सांद्रताय वाडोवची पडटा. गाळाची उणी क्रियाशीलताय हाका लागून प्रवाहीत उदकांत व्हड प्रमाणांत स्लॅग रेंव आसता, जी जैविक उपचार एककांत भितर सरता आनी ल्हव ल्हव जमता, जाका लागून सूक्ष्मजंतूच्या क्रियाशीलतेचेर परिणाम जाता.
येवपी उदकांत खूब स्लॅग आनी रेंव आसता. एक म्हणल्यार जाळीचो इंटरसेप्शन इफेक्ट चड वायट आसा आनी दुसरो म्हज्या देशांतल्या ९०% परस चड सांडपाणी शुध्दीकरण प्रकल्पांनी प्राथमीक गाळाची टांकयो बांदूंक नात.
कांय जाण विचारतले, प्राथमीक गाळाची टांकय कित्याक बांदची ना? हें नळ जाळये विशीं आसा. म्हज्या देशांतल्या नळ नेटवर्कांत चुकीचें जोडणी, मिश्र जोडणी, जोडणी गळून पडप अशे प्रस्न आसात. ताका लागून सांडपाणी प्लांटांच्या प्रभावी उदकाच्या दर्ज्याक सादारणपणान तीन खाशेलपणां आसतात: चड अकार्बनी घन सांद्रताय (ISS), उणें COD, उणें C/N प्रमाण.
प्रवाहीत उदकांत अकार्बनी घन पदार्थांची सांद्रताय चड आसता, म्हळ्यार रेंवाचें प्रमाण तुळेन चड आसता. मुळांत प्राथमिक गाळ टांकयेंतल्यान कांय अकार्बनी पदार्थ उणे जावंक शकतले, पूण प्रवाहीत उदकाचो सीओडी तुळेन उणो आशिल्ल्यान चडशे सांडपाणी प्लांट फकत प्राथमिक गाळाची टांकयो बांदूंक नाकात.
निमाण्या विश्लेशणांत उण्या गाळाची क्रियाशीलता ही “जड वनस्पत आनी हलकी जाळी” हांचो दायज आसा.
गाळाची चड सांद्रताय आनी उणी क्रियाशीलता हाका लागून निर्वाहांत चड N आनी P मेळटलें अशें आमी सांगलां. ह्या वेळार चडशा सांडपाणी प्लांटांचे प्रतिसाद उपाय म्हळ्यार कार्बन स्त्रोत आनी अकार्बनी फ्लॉक्युलेंट घालप. पूण भायल्या कार्बन स्त्रोतांचो व्हड प्रमाणांत आस्पाव केल्यार वीज वापरांत आनीक वाड जातली, जाल्यार व्हड प्रमाणांत फ्लॉक्युलेंट घालून व्हड प्रमाणांत रसायनीक गाळ तयार जातलो, जाका लागून गाळाची सांद्रताय वाडटली आनी गाळाची क्रिया आनीक उणी जावन दुश्ट मंडळ तयार जातलें.
#2
फॉस्फरस काडपाच्या रसायनांचें प्रमाण जितलें चड वापरतात तितलें गाळाचें उत्पादन चड जाता अशें दुश्ट मंडळ.
फॉस्फरस काडपाच्या रसायनांचो वापर केल्ल्यान गाळाचें उत्पादन २०% ते ३०% वा ताचेपरस चड वाडलां.
गाळाची समस्या जायत्या वर्सां सावन सांडपाणी शुध्दीकरण प्रकल्पांचो मुखेल हुस्को जावन आसा, मुखेलपणान गाळाची भायर सरपाची वाट नाशिल्ल्यान वा भायर सरपाची वाट अस्थीर आशिल्ल्यान. .
हाका लागून गाळाची पिराय लांब जाता आनी ताका लागून गाळाची पिराय वाडपाची घडणूक जाता आनी गाळाची व्हडलीशीं आनीकय गंभीर विकृतताय निर्माण जाता.
विस्तारीत गाळांत फ्लॉक्युलेशन वायट आसता. दुय्यम गाळाच्या टांकयेंतल्यान भायर सरपी उदकाचो नाश जाल्ल्यान प्रगत उपचार एकक आडावप जाता, उपचाराचो परिणाम उणो जाता आनी फाटीं धुंवपाच्या उदकाचें प्रमाण वाडटा.
बॅकवॉश उदकाचें प्रमाण वाडल्यार दोन परिणाम जातले, एक म्हणल्यार आदल्या जैव रसायनीक विभागाचो उपचार परिणाम उणो करप.
वातन टांकयेंत व्हड प्रमाणांत बॅकवॉश उदक परतून दितात, जाका लागून संरचनेचो प्रत्यक्ष हायड्रोलिक धारणा वेळ उणो जाता आनी दुय्यम उपचाराचो उपचार परिणाम उणो जाता;
दुसरो म्हळ्यार खोलाय प्रक्रिया एककाचो प्रक्रिया परिणाम आनीक उणो करप.
प्रगत उपचार गाळणी प्रणालींत फाटीं धुंवपाचें उदक व्हड प्रमाणांत परत करचें पडटा देखून गाळपाचो दर वाडटा आनी प्रत्यक्ष गाळणी क्षमता उणी जाता.
एकंदर उपचाराचो परिणाम वायट जाता, जाका लागून निर्वाहांतलो वट्ट फॉस्फरस आनी सीओडी मानका परस चड जावंक शकता. मानका परस चड जावचें न्हय हे खातीर सांडपाणी कारखान्यांत फॉस्फरस काडपी पदार्थांचो वापर वाडटलो, जाका लागून गाळाचें प्रमाण आनीक वाडटलें.
दुश्ट मंडळांत रुपांतरीत जाता.
#3
सांडपाणी प्लांटांचेर दीर्घकाळ चड भार येवप आनी सांडपाणी उपचार क्षमता उणी जावप हें दुश्ट मंडळ
सांडपाणी उपचार फकत मनशांचेर न्हय, तर उपकरणांचेरूय आदारून आसता.
सांडपाणी उपकरणां उदक शुध्दीकरणाच्या मुखारच्या वळीक बरोच तेंप झगडटात. नेमान दुरुस्त करूंक ना जाल्यार रोखडेंच वा फुडें समस्या निर्माण जातली. पूण चडशा प्रकरणांनी सांडपाणीचीं उपकरणां दुरुस्त करपाक मेळनात, कारण एकदां एक खाशेली उपकरण थांबली म्हणटकच उदकाचें उत्पादन मानका परस चड जावपाची शक्यताय आसता. दिसपट्ट्या दंडाचे पद्दती खाला सगळ्यांक तें परवडना.
प्राध्यापक वांग होंगचेन हाणें सर्वेक्षण केल्ल्या 467 शारी सांडपाणी शुध्दीकरण प्रकल्पांतल्यान तातूंतल्या सुमार दोन तृतियांश प्रकल्पांत हायड्रोलिक भाराचे प्रमाण 80% परस चड, सुमार एक तृतीयांश 120% परस चड आनी 5 सांडपाणी शुध्दीकरण प्रकल्पांत 150% परस चड आसा.
जेन्ना हायड्रोलिक भार दर ८०% परस चड आसता, तेन्ना कांय सुपर-व्हड सांडपाणी शुध्दीकरण प्रकल्प सोडल्यार, सामान्य सांडपाणी शुध्दीकरण प्रकल्पांक उदकाचो प्रवाह मानकामेरेन पावता अशा आदाराचेर देखरेखीखातीर बंद करपाक मेळना आनी एरेटर आनी दुय्यम गाळ टांकयेखातीर बॅकअप उदक ना. सकयल्या उपकरणांचें निचरो जाले उपरांतच पुरायपणान ओव्हरहाल वा बदलूं येता.
म्हणल्यार सुमार 2/3 सांडपाणी प्रकल्पांक उदकाचो प्रवाह मानकाक पावता हाची खात्री करपाच्या आदाराचेर उपकरणां दुरुस्त करपाक मेळनात.
प्राध्यापक वांग होंगचेन हाच्या संशोधनांतल्यान एरेटरांचें आयुश्य सादारणपणान ४-६ वर्सां आसता, पूण १/४ सांडपाणी प्लांटांनी एरेटरांचेर हवेंतल्यान वचपाची देखरेख ६ वर्सांमेरेन केल्ली ना. रिकामे करून दुरुस्त करपाची गरज आशिल्ली चिखल कुस्करपी यंत्र सादारणपणान वर्सभर दुरुस्त जायना.
बऱ्याच काळा सावन ही उपकरणां दुयेंसां घेवन चलतात, आनी उदक शुध्द करपाची तांक वायट जायत आसा. उदकाच्या भायर सरपाचो दाब सोंसपाखातीर देखरेखीखातीर ताका आडावपाची मार्ग ना. अशा दुश्ट मंडळांत सांडपाणी उपचार पद्दत सदांच आसतली जी कोसळपाक तोंड दिवची पडटली.
#4
निमाणें बरोवप
पर्यावरण संरक्षण म्हज्या देशाचें मुळावें राश्ट्रीय धोरण म्हूण स्थापन जाले उपरांत उदक, वायू, घन, माती आनी हेर प्रदुशण नियंत्रणाच्या मळार नेटान उदरगत जाली, तातूंत सांडपाणी उपचाराचें क्षेत्र फुडारी अशें म्हणूं येता. फावो ती पातळी नाशिल्ल्यान सांडपाणी प्रकल्पाचें काम दुविधेंत पडलां आनी नळांचें जाळें आनी गाळ हांची समस्या म्हज्या देशांतल्या सांडपाणी शुध्दीकरण उद्देगांतलीं दोन मुखेल उणीं जाल्यांत.
आनी आतां, उणाव भरपाचो वेळ आयला.
पोस्ट वेळ: फेब्रुवारी-23-2022
