झडप गंजाचें मुळावें गिन्यान आनी जतनाय

गंज हो एक म्हत्वाचो घटक जाका लागून जाताव्हॅल्व्हहानी. देखून इ.सव्हॅल्व्हसंरक्षण, व्हॅल्व्ह अँटी-गंज हो विचारांत घेवपासारको म्हत्वाचो विशय.

वाल्वगंजाचें रूप
धातूचो गंज मुखेलपणान रसायनीक गंज आनी विद्युत् रसायनीक गंज हाका लागून जाता आनी धातू नाशिल्ल्या पदार्थांचो गंज सादारणपणान प्रत्यक्ष रसायनीक आनी भौतिक क्रियांक लागून जाता.
1. रसायनीक गंज
प्रवाह निर्माण जायना अशे परिस्थितींत भोंवतणचें माध्यम धातूकडेन सरळ विक्रिया करून ताचो नाश करता, जशें चड तापमानांतल्या सुक्या वायूक लागून आनी विद्युत् विघटन नाशिल्ल्या विरयाक लागून धातूचो गंज.
2. गॅल्व्हानीक गंज
धातू विद्युत् विलेपीत पदार्थाच्या संपर्कांत आशिल्ल्यान इलॅक्ट्रॉनांचो प्रवाह जाता आनी ताका लागून विद्युत् रसायनीक क्रियेक लागून स्वताचें लुकसाण जाता, जें गंजाचें मुखेल रूप आसता.
सामान्य अम्ल-आधारीत मीठ विरय गंज, वातावरणीय गंज, मातयेचो गंज, दर्याच्या उदकाचो गंज, सूक्ष्मजंतू गंज, पिटिंग गंज आनी स्टेनलेस स्टीलचो फटीचो गंज आदी हीं सगळीं विद्युत् रसायनीक गंज आसात. विद्युत् रसायनीक गंज फकत रसायनीक भुमिका करपाक शकता अशा दोन पदार्थांमदीं जायना, पूण विरयाच्या सांद्रतायेच्या फरकाक लागून, भोंवतणच्या ऑक्सिजनाच्या सांद्रतायेच्या फरकाक लागून, पदार्थाच्या संरचनेंत मात्सो फरक आदी गजालींक लागून संभाव्य फरक निर्माण जाता आनी गंजाची शक्त मेळटा, जाका लागून उण्या विभव आशिल्लो धातू आनी सुकी सूर्य प्लेटाची सुवात ना जाता.

वाल्व गंज दर
गंजाच्या प्रमाणाचे स ग्रेड करूं येतात: १.
(१) पुरायपणान गंज प्रतिरोधक: गंज दर वर्साक ०.००१ मिमी.परस उणो आसता
(२) अत्यंत गंज प्रतिरोधक: गंज दर ०.००१ ते ०.०१ मिमी./वर्सा
(३) गंज प्रतिकार: गंज दर ०.०१ ते ०.१ मिमी./वर्सा
(४) अजूनय गंज प्रतिरोधक: गंज दर ०.१ ते १.० मिमी./वर्सा
(५) गंज प्रतिकार उणो: गंज दर १.० ते १० मिमी./वर्सा
(६) गंज प्रतिरोधक नासता: गंजाचे प्रमाण १० मिमी./वर्सापरस चड आसता

णव गंज विरोधी उपाय
1. गंज माध्यमाप्रमाण गंज प्रतिरोधक पदार्थ वेंचून काडात
प्रत्यक्ष उत्पादनांत एकाच माध्यमांत वापरिल्लें झडप पदार्थ सारकें आसलें तरी, माध्यमाची सांद्रताय, तापमान आनी दाब वेगवेगळे आसले तरी माध्यमाचो गंज खूब गुंतागुंतीचो आसता आनी माध्यमाचो पदार्थाकडेन जावपी गंज सारको नासता. मध्यम तापमानांत दर १० सॅ.
मध्यम सांद्रतायेचो झडप पदार्थाच्या गंजाचेर व्हड परिणाम जाता, जशें शिंशें गंधक आम्लांत ल्हान प्रमाणांत आसता, गंज खूब ल्हान आसता आनी जेन्ना सांद्रताय ९६% परस चड आसता तेन्ना गंज खूब वाडटा. उरफाटें कार्बन तिख्याक सल्फ्युरिक आम्लाची सांद्रताय सुमार ५०% आसतना चड गंभीर गंज जाता आनी सांद्रताय ६०% परस चड वाडल्यार गंज खूब उणो जाता. देखीक- ८०% परस चड सांद्रताय आशिल्ल्या सांद्र नायट्रीक आम्लांत अॅल्युमिनियम खूब संक्षारक आसता, पूण मध्यम आनी उण्या प्रमाणांत नायट्रीक आम्लांत तो गंभीर संक्षारक आसता आनी स्टेनलेस स्टील पातळ नायट्रीक आम्लाक खूब प्रतिरोधक आसता, पूण ९५% परस चड सांद्र नायट्रीक आम्लांत तो चड खर जाता.
वयल्या उदाहरणांवयल्यान व्हॅल्व्ह पदार्थांची योग्य निवड विशिश्ट परिस्थितीचेर आदारून आसूंक जाय, गंजाचेर परिणाम करपी वेगवेगळ्या घटकांचें विश्लेशण करचें आनी संबंदीत गंज विरोधी पुस्तिकाप्रमाण पदार्थांची निवड करची अशें दिसून येता.
2. धातूविरयत पदार्थ वापरप
धातूविरयत गंज प्रतिकार उत्कृश्ट आसता, जो मेरेन झडपाचे तापमान आनी दाब धातू नाशिल्ल्या पदार्थांची गरज भागयतात तो मेरेन ताका लागून गंजाची समस्या सोडोवंक मेळना, पूण मोलादीक धातूय वाचूंक मेळटात. झडप आंग, बोनट, अस्तर, सीलिंग पृश्ठभाग आनी हेर सादारणपणान वापरांत येवपी धातूविरयत पदार्थ तयार करतात.
पीटीएफई आनी क्लोरीनयुक्त पॉलिइथर सारकिले प्लास्टीक तशेंच सैमीक रबर, निओप्रीन, नायट्रायल रबर आनी हेर रबर हांचो उपेग झडपांच्या अस्तराखातीर करतात आनी झडपांच्या आंगाच्या बोनटाचो मुखेल भाग कास्ट आयरन आनी कार्बन तिख्याचो आसता. ताका लागून झडपाची घटसाणच सुनिश्चीत जायना, तर झडपाक गंज जावचो न्हय हाचीय खात्री जाता.
सद्या नायलॉन आनी पीटीएफई सारकिले प्लास्टीक चडांत चड वापरतात आनी सैमीक रबर आनी कृत्रीम रबर वापरून वेगवेगळे सीलिंग पृश्ठभाग आनी सीलिंग रिंग तयार करतात, जे वेगवेगळ्या झडपांचेर वापरतात. सीलिंग पृश्ठभाग म्हणून वापरिल्ल्या ह्या बिगर धातूच्या पदार्थांक फकत गंजाक बरो प्रतिकार आसताच, पूण सीलिंग कार्यक्षमताय बरी आसता, जी खास करून कण आशिल्ल्या माध्यमांत वापरपाक योग्य आसता. अर्थांत, तीं उणीं घटमूट आनी उश्णताय प्रतिरोधक आसतात आनी उपेगाची व्याप्ती मर्यादीत आसता.
3. धातूच्या पृश्ठाचेर प्रक्रिया करप
(१) झडप जोडणीः वातावरणीय आनी मध्यम गंजाक प्रतिकार करपाची तांक वाडोवपाखातीर झडप जोडणी गोगलगायाचेर सादारणपणान गॅल्व्हानायझिंग, क्रोम प्लेटींग आनी ऑक्सिडीभवन (निळें) अशी प्रक्रिया करतात. वयर सांगिल्ल्या पद्दतींवांगडाच हेर फास्टनरांचेरय परिस्थितीप्रमाण फॉस्फेटिंग सारक्या पृश्ठभागाचेर प्रक्रिया करतात.
(२) ल्हान व्यासाचो पृश्ठभाग आनी बंद भाग सील करप: ताचो गंज प्रतिकार आनी घसघशीत प्रतिकार सुदारपाखातीर नायट्रायडींग आनी बोरोनायझिंग अशो पृश्ठभागाचेर प्रक्रिया वापरतात.
(३) कांडाची गंजविरोधी: ताचो गंज प्रतिकार, गंज प्रतिकार आनी घर्षण प्रतिकारशक्ती वाडोवपाखातीर नायट्रायडींग, बोरोनीकरण, क्रोम प्लेटींग, निकेल प्लेटींग आनी हेर पृश्ठभागाचेर उपचार प्रक्रियांचो व्हड प्रमाणांत उपेग करतात.
वेगवेगळे पृश्ठभागाचेर उपचार वेगवेगळ्या कांड पदार्थांखातीर आनी कामाच्या वातावरणाखातीर योग्य आसूंक जाय, वातावरणांत उदकाची वाफ माध्यम आनी अॅस्बेस्टस पॅकिंग संपर्क कांड, कठीण क्रोम प्लेटींग, वायू नायट्रायडींग प्रक्रिया वापरूं येता (स्टेनलेस स्टीलान आयन नायट्रायडींग प्रक्रिया वापरूंक फावना): हायड्रोजन सल्फायड वातावरणीय वातावरणांत विद्युत् लेप वापरून उच्च फॉस्फरस निकेल लेप चड संरक्षणात्मक कार्यक्षमताय आसता; ३८CrMOAIA आयन आनी वायू नायट्रायडींग करूनय गंज प्रतिरोधक आसूं येता, पूण कठीण क्रोम लेप वापरपाक योग्य ना; 2Cr13 शमन आनी टेम्परिंग केल्या उपरांत अमोनिया गंजाक प्रतिकार करूंक शकता आनी वायू नायट्रायडींग वापरपी कार्बन तिख्याकय अमोनिया गंजाक प्रतिकार करपाक शकता, जाल्यार सगळे फॉस्फरस-निकेल प्लेटींग थर अमोनिया गंजाक प्रतिरोधक नासतात आनी वायू नायट्रायडिंग 38CrMOAIA पदार्थाक गंज प्रतिकार आनी व्यापक कार्यक्षमताय उत्कृश्ट आसता आनी ताचो चडसो उपेग झडप कांड तयार करपाखातीर करतात.
(४) ल्हान कॅलिबराचें झडप आंग आनी हातचक्र: तशेंच ताचो गंज प्रतिकारशक्ती वाडोवपाखातीर आनी झडप सजोवपाखातीर ताचेर चड करून क्रोम प्लेटींग करतात.
4. उश्णताय फवारप
उश्णताय फवारो मारप ही लेप तयार करपाची एक तरेची प्रक्रिया पद्दत आसून, ती पदार्थाच्या पृश्ठभागाची राखण करपाखातीर नव्या तंत्रज्ञानांतलें एक जालां. ही पृश्ठभाग घटमूट करपाची प्रक्रिया पद्दत आसून तातूंत उच्च ऊर्जा घनताय आशिल्ल्या उश्णताय स्त्रोतांचो (वायू जळपाची ज्वाला, विद्युत् चाप, प्लाझ्मा चाप, विद्युत् तापवणी, वायू स्फोट आदी) उपेग करून धातू वा धातू नाशिल्ल्या पदार्थांक तापयतात आनी वितळटात आनी तांकां अणुकेंद्रीकरणाच्या रुपांत पूर्वप्रक्रिया केल्ल्या मुळाव्या पृश्ठाचेर फवारून फवारो लेप तयार करतात, वा त्याच वेळार मुळाव्या पृश्ठाक तापयतात, जाका लागून लेप परतून पृश्ठभागाचेर वितळटा फवारो वेल्डिंग थराची पृश्ठभाग घटमूट करपाची प्रक्रिया तयार करपाखातीर थर.
चडशे धातू आनी तांचे मिश्रधातू, धातू ऑक्सायड मातयेचीं आयदनां, सेरमेट संयुग आनी कठीण धातूचे संयुग धातूच्या वा बिगर धातूच्या थरांचेर एक वा जायत्या उश्णताय फवारणी पद्दतीन लेप दिवंक शकतात, जाका लागून पृश्ठभागाचेर गंज प्रतिकार, घसघशीत प्रतिकार, उंचेल्या तापमानाक प्रतिकार आनी हेर गुणधर्म सुदारूं येतात आनी सेवा आयुश्य लांब करूं येता. उश्णताय फवारणी खाशेली कार्यात्मक लेप, उश्णताय इन्सुलेशन, इन्सुलेशन (वा असामान्य वीज), दळपाक येवपी सीलिंग, स्वताक वंगण, उश्णताय किरणोत्सर्ग, विद्युत् चुंबकीय ढाल आनी हेर खाशेले गूणधर्म, उश्णताय फवारो वापरल्यार भाग दुरुस्त करूं येतात.
5. रंग फवारप
लेप हें एक गंजविरोधी साधन खूब प्रमाणांत वापरतात आनी तें एक अत्यावश्यक गंजविरोधी पदार्थ आनी झडप उत्पादनांचेर वळखपाचें चिन्न आसा. लेप हें एक धातूविरयत पदार्थूय आसून, तें चड करून कृत्रीम राळ, रबराची स्लरी, वनस्पती तेल, विरयण आदीपसून तयार करतात, धातूच्या पृश्ठाक आच्छादन दिवन माध्यम आनी वातावरण वेगळें करून गंजविरोधी उद्देश साध्य करतात.
लेप मुखेलपणान उदक, मीठ उदक, दर्याचें उदक, वातावरण आनी हेर वातावरणांत चड क्षरणशील नाशिल्ल्या वातावरणांत वापरतात. उदक, हवे आनी हेर माध्यमांक झडप गंज जावचो न्हय म्हूण झडपाचे भितरले पोकळे चड करून संक्षारक रंगान रंगयतात
6. गंज प्रतिबंधक पदार्थ घालचे
गंज प्रतिबंधक गंजाचेर नियंत्रण दवरपी यंत्रणा म्हळ्यार ताका लागून बॅटरीच्या ध्रुवीयकरणाक चालना मेळटा. गंज प्रतिबंधक पदार्थ मुखेलपणान माध्यमांत आनी भरपी पदार्थांत वापरतात. माध्यमांत गंज प्रतिबंधक पदार्थ घालून उपकरणांचो आनी झडपांचो गंज मंद करूं येता, जशें ऑक्सिजन मुक्त सल्फ्युरिक आम्लांत क्रोमियम-निकेल स्टेनलेस स्टील, व्हड विद्राव्यतायेचो आवांठ लासपाचे अवस्थेंत, गंज चड गंभीर आसता, पूण तांबें सल्फेट वा नायट्रीक आम्ल आनी हेर ऑक्सिडीकारक थोडें प्रमाणांत घालून, स्टेनलेस स्टील कुड्ड्या अवस्थेंत रुपांतरीत करूं येता, संरक्षणात्मक पृश्ठभाग माध्यमाचें क्षरण जावचें न्हय म्हूण फिल्म, हायड्रोक्लोरिक आम्लांत, थोडें प्रमाणांत ऑक्सिडीभवन घालून टायटॅनियमाचें गंज उणें करूं येता.
दाब चांचणेचें माध्यम म्हणून चड करून वाल्व दाब चांचणी वापरतात, जाका लागून गंज जावप सोंपें आसताव्हॅल्व्ह, आनी उदकांत थोडें सोडियम नायट्रायट घालून उदकाक लागून झडप गंज जावचो न्हय. अॅस्बेस्टस पॅकिंगांत क्लोरायड आसता, जाका लागून व्हॅल्व्ह कांडाक खूब गंज जाता आनी वाफ उदक धुवपाची पद्दत आपणायल्यार क्लोरायडाचें प्रमाण उणें करूं येता, पूण ही पद्दत चालीक लावप खूब कठीण आसता, आनी सादारणपणान लोकप्रिय करपाक मेळना, आनी फकत खाशेल्या गरजेखातीर योग्य आसता.
झडप कांडाची राखण करपाखातीर आनी अॅस्बेस्टस पॅकिंगांत गंज जावचो न्हय म्हूण अॅस्बेस्टस पॅकिंगांत झडप कांडाचेर गंज प्रतिबंधक आनी बळी दिवपी धातू हांचो लेप लायतात, गंज प्रतिबंधक सोडियम नायट्रायट आनी सोडियम क्रोमेट हांचेपसून तयार करतात, जाका लागून झडप कांडाच्या पृश्ठाचेर निष्क्रियताय फिल्म तयार जावंक शकता आनी झडप कांडाची गंज प्रतिकारशक्ती सुदारूंक शकता आनी विरयणान गंज कांड तयार करूं येता प्रतिबंधक ल्हव ल्हव विरगळटा आनी वंगणाची भुमिका करता; खरें म्हणल्यार जस्त हो गंज प्रतिबंधकय आसून, तो पयलीं अॅस्बेस्टसांतल्या क्लोरायडावांगडा मेळूंक शकता, जाका लागून क्लोरायड आनी कांड धातूची संपर्काची संद खूब उणी जाता, जाका लागून गंजविरोधी हेतू साध्य जाता.
7. विद्युत् रसायनीक संरक्षण
विद्युत् रसायनीक संरक्षणाचे दोन प्रकार आसात: अॅनोडीक संरक्षण आनी कॅथोडीक संरक्षण. लोखणाची राखण करपाखातीर जस्त वापरल्यार जस्त गंज जाता, जस्ताक बळी धातू अशें म्हण्टात, उत्पादन वेव्हारांत अॅनोड संरक्षण उणो, कॅथोडीक संरक्षण चड वापरतात. ही कॅथोडीक संरक्षण पद्दत व्हड झडप आनी म्हत्वाच्या झडप्यांखातीर वापरतात, ही एक अर्थीक, सोपी आनी प्रभावी पद्दत आसून झडपांच्या कांडाची राखण करपाखातीर अॅस्बेस्टस पॅकिंगांत जस्त घालतात.
8. संक्षारक वातावरणाचेर नियंत्रण दवरप
वातावरण अशें म्हण्टात तातूंत दोन तरेचे व्यापक अर्थ आनी संकुचीत अर्थ आसतात, व्यापक वातावरणाचो अर्थ झडप लावपाचे सुवातेर आनी ताच्या भितरल्या परिभ्रमण माध्यमा भोंवतणच्या वातावरणाक आनी संकुचीत वातावरणाचो अर्थ झडप लावपाचे सुवातेर भोंवतणच्या परिस्थितीचो संदर्भ दिता.
चडशे वातावरण नियंत्रणांत येना आनी उत्पादन प्रक्रिया मनमानीपणान बदलूंक मेळना. फकत उत्पादन आनी प्रक्रिया हांचें कसलेंच लुकसाण जावचें ना अशा प्रकरणांत वातावरणाचेर नियंत्रण दवरपाची पद्दत आपणावंक मेळटा, जशी बॉयलर उदकाचें डिऑक्सिजनीकरण, पीएच मोल समायोजीत करपाखातीर तेल शुध्दीकरण प्रक्रियेंत क्षार घालप आदी हे नदरेन वयर सांगिल्ले गंज प्रतिबंधक आनी विद्युत् रसायनीक संरक्षण घालप होय संक्षारक वातावरण नियंत्रीत करपाचो एक मार्ग आसा.
वातावरण धुल्ल, उदकाची वाफ आनी धुंवर हांणी भरिल्लें आसता, खास करून उत्पादन वातावरणांत, जशें धुंवराचें खारें उदक, विखारी वायू आनी उपकरणांतल्यान भायर सरपी बारीक पिठो, जाका लागून झडपाक वेगवेगळ्या प्रमाणांत गंज जातलो. संचालकान नेमान व्हॅल्व्ह निवळ करचें आनी शुध्द करचें आनी संचालन पद्दतीच्या तरतुदी प्रमाण नेमान इंधन भरचें, जें पर्यावरणीय गंज नियंत्रीत करपाचो एक प्रभावी उपाय आसा. झडपाच्या कांडाचेर संरक्षणात्मक आवरण लावप, जमनीच्या झडपाचेर जमनीची कुंड घालप, झडपाच्या पृश्ठाचेर रंग फवारप हे सगळे उपाय संक्षारक पदार्थांक क्षरण जावचे न्हयव्हॅल्व्ह.
खास करून बंद वातावरणांतल्या उपकरणां आनी व्हॅल्व्हांखातीर वातावरणीय तापमान आनी वायु प्रदुशण वाडल्यार तांचो गंज वेगळो जातलो आनी पर्यावरणीय गंज मंद करपाखातीर उक्ती कार्यशाळा वा हवामान आनी थंड करपाचे उपाय शक्य तितले वापरचे.
9. प्रक्रिया तंत्रज्ञान आनी व्हॅल्व्ह संरचना सुदारप
च्या गंज विरोधी संरक्षणाचें...व्हॅल्व्हही एक समस्या आसा जी रचना सुरवेक सावन विचारांत घेतल्या आनी वाजवी संरचनात्मक रचना आनी योग्य प्रक्रिया पद्दत आशिल्लें झडप उत्पादन झडपाचो गंज मंद करपाक बरो परिणाम करतलो हातूंत दुबाव ना. देखून संरचना आनी उत्पादन खात्यान संरचनात्मक आराखड्यांत वाजवी नाशिल्ले, प्रक्रिया पद्दतींत चुकीचे आनी गंज करपाक सोंपें अशे भाग सुदारचे, जाका लागून वेगवेगळ्या कामाच्या परिस्थितीच्या गरजांक अनुकूल जावंक शकतले.